Бұл құжаттар - ұстаздардың құралы әрі қаруы
Сурет: ЖИ
Білім беру жүйесіндегі бұйрықтар мерзімді түрде жаңартылып, өзгерістер енгізіліп отырады. Мұғалім үшін оқу-ағарту саласындағы нормативтік-ұқықтық актілерді, бұйрықтың нөмірін, мазмұны мен реттейтін саласын білуі маңызды. Бұл өз құқығын қорғауына, еңбек жағдайын реттеуіне және кәсіби міндетін сауатты атқаруына кепілдік береді. Төменде кез келген педагогтың күнделікті жұмысында бағдаршам болуы тиіс негізгі бұйрықтар мен құжаттар тобы рет-ретімен берілген.
МҰҒАЛІМНІҢ ҚҰҚЫҒЫ, ЖАЛАҚЫСЫ ЖӘНЕ ҚҰЖАТТАМАСЫ
№169 бұйрық (30.04.2020)
Педагогтердің үлгілік біліктілік сипаттамаларына өзгерістер. Педагогтердің лауазымдық міндеттеріне, олардың білімі мен біліктілігіне қойылатын заманауи талаптарды жаңартады.
№190 бұйрық (11.05.2020)
Міндетті педагогикалық құжаттардың тізбесі көрсетілген. Мұғалімді артық қағазбастылықтан қорғайтын негізгі құжат. Онда педагог толтыруға тиісті (тек міндетті) құжаттардың нақты шегі көрсетілген.
№191 бұйрық (11.05.2020)
Мемлекеттік мектеп педагогтерінің жалақысын есептеу қағидалары қамтылады. Мұғалімнің айлық жалақысын, оқу жүктемесін, дәптер тексергені, сынып жетекшілігі, санаттары мен магистратурасы үшін төленетін үстемеақыларды есептеу тәртібін реттейді.
№338 бұйрық (13.07.2009)
Лауазымдардың үлгілік біліктілік сипаттамалары. Білім беру саласындағы әрбір қызметкердің (директор, орынбасар, мұғалім, психолог т.б.) құқықтарын, жауапкершілігін және атқаратын жұмыс шегін айқындайды.
АТТЕСТАТТАУ ЖӘНЕ КӘСІБИ ДАМУ
№83 бұйрық (27.01.2016)
Педагогтерді аттестаттау қағидалары нақтыланған. Мұғалімдердің біліктілік санаттарын (педагог-модератор, сарапшы, зерттеуші, шебер) алу, растау, тестілеу (ПББ) тапсыру және портфолио бағалау тәртібін бекітеді.
№95 бұйрық (28.01.2016)
Педагогтердің біліктілігін арттыру курстары туралы. Мұғалімдердің кәсіби деңгейін көтеруге арналған біліктілікті арттыру курстарынан өту жиілігін, ұйымдастырылуын және шарттарын белгілейді.
ОҚУ ПРОЦЕСІ ЖӘНЕ БАҒАЛАУ
№52 бұйрық (21.01.2016)
Критериалды бағалау қағидалары. Оқушылардың білім жетістіктерін қалыптастырушы бағалау, БЖБ (бөлім бойынша жиынтық бағалау) және ТЖБ (тоқсандық жиынтық бағалау) арқылы объективті бағалау жүйесін реттейді.
№115 бұйрық (03.04.2013)
Үлгілік оқу бағдарламалары көрсетілген. Әрбір пән бойынша оқушылардың меңгеруі тиіс білім көлемін, мақсат-міндеттерін және оқу жүктемесінің тақырыптық мазмұнын айқындайтын басты құжат қызметін атқарады.
№130 бұйрық (06.04.2020)
Қысқа мерзімді жоспар (ҚМЖ) және оқу процесін ұйымдастыру қағидаларын қарастырады. Мұғалімнің күнделікті сабақ жоспарын құру форматы, сабақты жоспарлауға қойылатын талаптар және оқу процесін жүргізу ережелері осы бұйрықта белгіленген.
№348 бұйрық (03.08.2022)
Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты (МЖМБС) белгіленген. Білім берудің базалық мазмұнына, оқушылардың дайындық деңгейіне және максималды оқу жүктемесіне қойылатын ең басты мемлекеттік талаптар жиынтығы.
№500 бұйрық (08.11.2012)
Үлгілік оқу жоспарлары. Әр сынып бойынша апталық сағат сандары көрсетілген пәндер тізбесін және мектептің оқу жоспарын құру негіздерін бекітеді.
МЕКТЕП ӨМІРІ ЖӘНЕ ОҚУШЫЛАР
№18 бұйрық (12.01.2016)
Орта білім беру ұйымдарына қабылдау қағидалары. Оқушыларды мектепке қабылдау, сыныптан сыныпқа көшіру, басқа мектепке ауыстыру және мектеп бітіру тәртібін белгілейді.
№61 бұйрық (22.01.2016)
Экстернатта оқыту қағидалары қарастырылған. Денсаулық жағдайына немесе ерекше жағдайларға байланысты мектепке бармай, бағдарламаны өздігінен меңгеріп, емтихан тапсыру арқылы оқу форматын реттейді.
№70 бұйрық (22.01.2016)
Мектептерді жиһаз және құрал-жабдықпен қамтамасыз ету нормалары көретілген. Оқу кабинеттерін, зертханаларды, спортзалдарды стандартқа сай жиһазбен, компьютерлік және техникалық құралдармен жабдықтау нормаларын айқындайды.
№91 бұйрық (28.01.2016)
Оқулықтармен қамтамасыз ету қағидалары. Мектеп оқушылары мен мұғалімдерді оқулықтармен, оқу-әдістемелік кешендермен тегін және уақытылы қамтамасыз ету механизмін реттейді.
№125 бұйрық (02.04.2020)
Педагогикалық кеңес қызметін ұйымдастыру қағидалары бекітілген. Мектептегі ең жоғарғы алқалы орган – Педагогикалық кеңестің құрамын, өкілеттігін, мәжілістерін өткізу және шешім қабылдау тәртібін реттейді.
№131 бұйрық (07.04.2020)
Жалпы білім беру ұйымдарының қызметінің үлгілік қағидаларына өзгерістер. Мектептердің жұмыс режиміне, қашықтан немесе аралас форматында білім беруді ұйымдастыру тәртібіне енгізілген толықтырулар.
№355 бұйрық (27.07.2017)
Қамқоршылық кеңестің жұмыс тәртібі. Мектептегі демеушілік, қаржылық ашықтықты бақылау, оқушылардың құқығын қорғауға жәрдемдесетін Қамқоршылық кеңестің сайлануы мен қызметін белгілейді.
№375 бұйрық (17.09.2013)
Жалпы білім беру ұйымдарының қызметінің үлгілік қағидалары.Мектептің жалпы құрылымы, оқу-тәрбие процесін ұйымдастыру, сыныптарды толықтыру және білім беру ұйымының жұмыс істеу негіздерін айқындайды.
№399 бұйрық (16.09.2022)
Міндетті мектеп формасына қойылатын талаптар. Оқушылардың мектеп формасының түсіне, стиліне, құрамына қойылатын бірыңғай талаптар мен тыйым салынатын киім элементтерін реттейді.
№564 бұйрық (12.10.2018)
Мектепке қабылдау қағидалары. 1-сыныпқа балаларды қабылдау мерзімдерін, құжаттар тізімін, электронды өтінім беру және мектеп жасына жеткен балаларды есепке алу тәртібін белгілейді.
№595 бұйрық (30.10.2018)
Білім беру ұйымдарының үлгілік қағидалары. Бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білім беретін мектептердің жұмысын ұйымдастырудың жалпы құқықтық негіздерін айқындайды.
Бұл бұйрықтарды білу не үшін қажет?
Нормативтік құжаттарды білу – тек талап емес, кәсіби қажеттілік. Егер мұғалім өзінің құқықтары мен міндеттерін жақсы меңгерсе:
- заң талаптарын бұзбайды;
- құжаттарды дұрыс рәсімдейді;
- ата-аналармен дау туындағанда заңға сүйеніп жауап бере алады;
- тексеріс кезінде қателік жібермейді;
- өзінің еңбек құқықтарын қорғай алады.
Сонымен қатар бұл білім мұғалімнің кәсіби сенімділігін арттырып, уақытын тиімді пайдалануға мүмкіндік береді.
Бүгінгі мұғалім – тек білім беруші емес, нормативтік құжаттарды сауатты қолдана алатын кәсіби маман. Сондықтан негізгі бұйрықтардың мазмұнын білу – әр педагогтің күнделікті жұмысының ажырамас бөлігі. Әрине, барлық бұйрықтың нөмірін жаттап жүру міндет емес. Бірақ олардың қандай мәселені реттейтінін, қажет болған жағдайда қай құжатқа жүгіну керектігін білу – заманауи мұғалімнің кәсіби құзыреттілігінің маңызды көрсеткіші.
Ханбибі ОРАЛ,
ОҚИ ОТЫРЫҢЫЗ:
ОҚУШЫНЫҢ ТЕЛЕФОНЫ: сабақ үстінде мәселені шешудің қадамдары
ҰСТАЗдар ЖАЗғы демалыста неден ҚАТЕЛЕСЕДІ?
