Тауарларды таңбалау жүйесі өнімнің қозғалысын қадағалауға және заңбұзушылықтарды анықтауға мүмкіндік береді – ҚР Сауда министрлігі

«Тұтынушыға белгілі бір тауардың тұтынушылық қаптамасындағы Data Matrix кодын сканерлеу жеткілікті. Осыдан кейін тұтынушыға тауар және оның қозғалысы туралы толық ақпарат қолжетімді болады. Таңбалау белгілі бір тауар топтары үшін міндетті. Егер тауарда таңбалау коды болмаса, бүлінген немесе оқылмайтын болса, тұтынушы заңбұзушылық туралы тікелей қосымша арқылы хабарлай алады», – деді Әсет Нүсіпов.

Ол тұтынушылардың өтініштері мемлекеттік органдар тарапынан белгіленген тәртіппен қаралатынын атап өтті. Бірыңғай оператордың мәліметінше, қосымша арқылы таңбалау талаптарының бұзылуына қатысты 10 мыңға жуық өтініш түскен.

Вице-министр дәрі-дәрмектерді таңбалаудың нәтижелеріне де жеке тоқталды. Оның мәліметінше, шамамен 1,2 млрд дәрі-дәрмек қаптамасы таңбаланған, олардың жартысына жуығы сатылған. Жүйе отандық және импорттық препараттардың үлесі, сату көлемі туралы деректерді алуға, сондай-ақ әртүрлі өңірлердегі дәрі-дәрмек қалдықтарын қадағалауға мүмкіндік береді.

«Мысалы, дәрі-дәрмектер бойынша тәулігіне шамамен 750–960 мың қаптама сатылған. Бір қызығы, дәріханаларда препараттар жексенбі күндері ең аз сатылатынын да көруге болады. Жүйе препараттардың өңірлердегі қалдықтарын қадағалауға мүмкіндік береді: қай дәріханада, қай өңірде, қай елді мекенде тапшылық бар, ал қай жерде артық қор бар екенін көруге болады», – деп қосты Әсет Нүсіпов.

Оның айтуынша, жүйе өнімдерді өткізу кезінде аномалиялар мен заңбұзушылықтарды анықтау үшін де пайдаланылады. Атап айтқанда, 1 мыңнан астам айналымға қатысушыда мерзімі өтіп кеткен дәрі-дәрмектерді сатудың 7,5 мыңнан астам жағдайы тіркелген. Сонымен қатар коммерциялық сатылымнан тегін беруге арналған және тиісті «тегін» таңбасы бар 27 мың қаптама препарат анықталған. Жүйе деректеріне сәйкес, бұл препараттар ақылы түрде сатылған.

Заңбұзушылықтардың тағы бір түрі – өнімді қайта өткізу. Жалпы алғанда, таңбалау коды бұрыннан нанесілген қаптамаларды қайта өткізудің 470 мыңнан астам жағдайы анықталған.

Әсет Нүсіповтың айтуынша, жүйедегі деректер Сауда және интеграция министрлігіне нарықтағы өзгерістерді талдауға және баға мониторингін жүргізуге мүмкіндік береді. Мысал ретінде ол «Ибупрофен» дәрілік препараты бағасының динамикасын келтірді. 2025 жылғы мамырда еліміздегі дәріханаларда оның орташа бағасы 1 460 теңгені құраса, ағымдағы жылдың қазан айында 941 теңгеге дейін төмендеген.

«Шын мәнінде, бізде нарықтағы деректермен жұмыс істеуге, барлық өзгерісті көруге және талдау жүргізуге мүмкіндік бар», – деп қорытындылады вице-министр.