Сарапшылардың айтуынша, қазіргі жағдай өткен жылдың соңындағы кезеңнен айтарлықтай өзгеше.
Фото: Zakon.kz/Павел Михеев
Инфляция бар, бірақ қарқыны бәсеңдеген
Сарапшылардың айтуынша, қазіргі жағдай өткен жылдың соңындағы кезеңнен айтарлықтай өзгеше. 2025 жылдың қарашасында баға өсімі жеделдеп, көптеген санаттарды қамтыған болатын, әсіресе сиыр еті, тауық еті, қарақұмық және өсімдік майы қымбаттаған.
Қазір жағдай тұрақты: жылдық индекс 105,2% деңгейінде сақталғанымен, бұл негізінен өткен инфляцияның әсері. Ал биылғы ішкі динамикада баға өсімі тоқтаған.
Бағаның негізгі өсуі өткен жылы қалыптасты
Баға өсімінің негізгі бөлігі 2025 жылы қалыптасқан. Ең үлкен үлес ет пен сүт өнімдеріне тиесілі, себебі бұл халық тұтынатын негізгі және алмастыруы қиын тауарлар.
Мәселен, сүйексіз сиыр еті бір жылда 120,5%-ға, қой еті 121,6%-ға, фарш 119,4%-ға дейін қымбаттаған. Сүт өнімдері арасында айран 115,1%-ға, жұмыртқа 111,4%-ға, сүт 108,5%-ға өскен.
Қазіргі таңда осы деңгей сақталып отыр. Бұл үкіметтің бағаны тұрақтандыру бағытындағы алғашқы нәтижелерінің бірі ретінде бағалануда.
Кей өнімдер арзандады
Мемлекеттік және жергілікті органдардың шаралары нәтижесінде кейбір көкөністер арзандаған. Мысалы, қияр бағасы бір жылда 55,5%-ға дейін төмендеген, қырыққабат – 73,0%, пияз – 72,2%.
Сонымен қатар кей өнімдерде маусымдық өсім байқалады: қызанақ (+15,0%), сәбіз (+20,3%), картоп (+13,0%).
Бір санат ішіндегі баға өзгерістері өзара теңесті
Нәтижесінде бір санаттағы кей өнімдердің қымбаттауы мен арзандауы бір-бірін өтеп, жалпы индекс нөлге жуықтады.
Қосымша әсерді негізгі тауарларға бағаны тұрақтандыру шаралары берді. Атап айтқанда, нан бағасы 100,0% деңгейінде сақталса, ұн – 99,9%, қант – 99,9% деңгейінде қалды.
Өңірлерде баға айтарлықтай әртүрлі
Жалпы статистикада инфляция біркелкі көрінгенімен, аймақтар арасындағы баға айырмашылығы едәуір.
Мәселен, сүйексіз сиыр еті Астанада орта есеппен 6 007 теңге болса, Алматыда – 5 132 теңге, Талдықорғанда – 4 177 теңге. Айырмашылық 1 800 теңгеден асады, яғни 40%-дан жоғары.
Сүт бағасы Ақтөбеде литріне 844 теңгеге жетсе, Алматыда – 659 теңге, Өскеменде – 504 теңге.
Көкөністерде баға құбылуы одан да айқын. Қияр Талдықорғанда 1 398 теңге, Шымкентте – 950 теңге, Ақтауда – 598 теңге. Қызанақ Көкшетауда 1 583 теңге болса, Павлодарда – 1 493 теңге, Ақтауда – 901 теңге.
Тіпті базалық өнімдерде де айырмашылық бар: нан Алматыда 308 теңге, Астанада – 212 теңге, Ақтауда – 187 теңге.
Инфляция баяулау үрдісін сақтап отыр
Жалпы алғанда, инфляцияның баяулауы қатарынан жеті ай бойы жалғасып келеді — 12,9%-дан 11,0%-ға дейін төмендеген (2026 жылғы наурыз қорытындысы бойынша). Үкімет бұған дейін әлеуметтік маңызы бар азық-түлік бағасын өсірмеу міндетін қойған болатын.
Айта кетейік, 2025 жылдың соңында әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тізімі уақытша кеңейтіліп, халыққа ең қажетті өнімдердің қолжетімділігін арттыру және бағаны тұрақтандыру көзделген.
