Фото: ЖИ
Сатылымдағы смартфондардың бағасындағы айырмашылық кейде қисынсыз көрінеді. Бір құрылғының бағасы қалта көтерерлік. Енді бірінің құны орта шамадағы ноутбукпен шамалас. Ал келесі бір брендтің өнімінің орнына көлік сатып алуға не шетелге саяхат жасап, демалып кетуге жетерліктей. Бірақ бәрінің қоңырау шалуға, хабарлама жіберуге және интернетке қосылуға беретін мүмкіндігі, қызмет көрсету сапасы бір деңгейде.
Осыдан заңды сұрақтар туындайды: Смартфонның бағасы неден құралады? iPhone неге көптеген бәсекелестерінен қымбат?
Компоненттер мен технологиялар
Бағаның ең бірінші көзге түсетін бөлігі – құрылғының техникалық бөлшектері. Процессор, дисплей, камералар, жад, модем, аккумулятор және қуат контролерлері смартфонның бастапқы өзіндік құнын қалыптастырады.
Бюджеттік модельдерде алдыңғы буынның жаппай өндірілетін компоненттері пайдаланылады. Сондықтан оларды сатып алу құны да төмен болады. Ал флагмандық смартфондарға ең жаңа чиптер, жарықтығы жоғары OLED-экрандар және камераларға арналған заманауи сенсорлар орнатылады.
Алайда қымбат құрылғылардың өзінде бөлшектердің құны дайын өнім бағасының бір бөлігін ғана құрайды. Қалған бөлігі – құрылғыны бөлшектеген кезде көзге көрінбейтін инвестициялар мен операциялық шығындар.
Зерттеу және әзірлемелер
Заманауи смартфон – бірнеше жылға созылатын инженерлік жұмыстың нәтижесі. Компаниялар процессорларды, салқындату жүйелерін, антенналарды, фото және бейнені өңдеу алгоритмдерін әзірлеуге миллиардтаған қаражат салады. Бұл әсіресе өз чиптерін жасап, оларды iOS жүйесіне бейімдейтін Apple компаниясына қатысты.
Зерттеу және әзірлемелерге жұмсалатын шығындарға инженерлердің жалақысы, прототиптерді сынау, патенттер және нарыққа шықпай қалған сәтсіз жобалар – бәрі кіреді.
Бұл инвестициялар компанияның барлық құрылғылар желісіне бөлінеді. Дегенмен негізгі салмақ флагмандық модельдерге түседі. Сондықтан iPhone қымбат тұрады: оның бағасына тек қазіргі модельдің емес, осыған дейінгі тәжірибелердің, зерттеулердің, сәтсіз жобалардың және болашақ технологиялардың да шығыны енгізіледі.
Бағдарламалық жасақтама және қолдау
Операциялық жүйесі жоқ смартфон – жай ғана микросхемалар жиынтығы. Бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу және оны қолдау үшін үнемі қаржы қажет.
Apple компаниясы жыл сайын iOS жүйесін жаңартып, құрылғыларына ұзақ мерзімді бағдарламалық қолдау көрсетеді. Бұл жүйені оңтайландыруға, қауіпсіздікті қамтамасыз етуге және түрлі сервистерді біріктіруге қосымша шығын жұмсалады деген сөз.
Android смартфондарын өндірушілер де операциялық жүйені құрылғыға бейімдеуге, интерфейсті әзірлеуге, фирмалық функциялар мен жаңартуларды қамтамасыз етуге қаржы жұмсайды.
Бюджеттік сегментте шығындардың бір бөлігі алдын ала орнатылған сервистер мен серіктестік бағдарламалар арқылы өтелуі мүмкін. Ал премиум сегментте жүйенің біртұтастығы мен құрылғының тұрақты жұмыс істеуіне басымдық беріледі.
Өндіріс және сапаны бақылау
Смартфонды құрастыру автоматтандырылған өндірістік желілерді, қолмен тексеруді, камераларды, экрандарды және байланыс модульдерін сынауды қамтиды. Құрылғыны жинаудың өзі, салыстырмалы түрде, арзан болуы мүмкін. Бірақ өндірістік жабдықтар мен сапаны бақылау жүйесіне қомақты инвестиция қажет.
Флагмандық модельдер ақаулы өнімдердің үлесін азайтып, құрылғының сенімділігін арттыру үшін ылғалдан қорғау, корпустың беріктігі және модемдердің тұрақты жұмыс істеуі бойынша қатаң сынақтардан өтеді. Осының бәрі соңғы бағаға әсер етеді.
Логистика, салықтар және валюта тәуекелдері
Смартфондар бір елде өндіріліп, әлемнің түкпір-түкпірінде сатылады. Тасымалдау, кедендік баждар, қосылған құн салығы (ҚҚС) және валюта бағамының өзгеруі құрылғы бағасының қосымша бөлігін қалыптастырады.
Ұлттық валютасы тұрақсыз аймақтарда тәуекелдерді алдын ала ескеру себебінен смартфондардың бағасы жоғары болуы мүмкін. Сатылым басталған сәтте жаңа модельдердің дүкендерде болуы үшін жылдам жеткізу де шығынды арттырады. Жаңа смартфон сатылымға шыққан күні қолжетімді болуы үшін компаниялар кейде тасымалдаудың қымбатырақ түрлерін пайдаланады.
Маркетинг және бренд
Флагмандық смартфондарды нарыққа шығару – ауқымды жарнамалық науқандарды, презентацияларды, бұқаралық ақпарат құралдарымен және блогерлермен ынтымақтастықты қамтиды. Бренд сатып алушының көз алдында өнімнің құндылығын қалыптастырады.
Apple өзін премиум технология өндірушісі ретінде таныта білді. iPhone-ның жоғары бағасы осы мәртебені нығайтып, бір мезетте өнімнің сапасы, экожүйесі және сервистік қызмет көрсету деңгейі туралы ақпарат береді. Бұл жай ғана маркетингтік үстеме баға емес, брендті нарықта орналастырудың стратегиялық моделі.
Маржа және бөлшек сауда үстемесі
Смартфонды тұтынушыға жеткізу тізбегіне дистрибьюторлар мен электроника дүкендері де қатысады. Олар жалға алу ақысы, қызметкерлердің жалақысы және кепілдік бойынша қызмет көрсету шығындарын жабу үшін өз үстемесін қосады. Сонымен қатар аксессуарлар мен сервистік қызметтер де қосымша табыс көзіне айналады.
Көріп отырғанымыздай, iPhone-ның жоғары бағасы бір ғана «логотип үшін артық төлемнің» нәтижесі емес. Оған көптеген фактор жиынтығы әсер етеді.
Экожүйеге тәуелділік
Тұтынушы iPhone сатып алғанда жай ғана құрылғы емес, «жабық клубқа» билет алады. Apple Watch, AirPods, MacBook және iCloud қызметтері бір-бірімен мінсіз жұмыс істейтіндей құрылған. Тұтынушы осы экожүйеге кіргеннен кейін одан шығу (яғни Android-қа ауысу) психологиялық және қаржылық жағынан қиынға соғады, сондықтан компания телефон бағасын еркін ұстай алады.
Статус және Веблен әсері
Экономикада «Веблен әсері» деген ұғым бар: тауар қымбаттаған сайын, оның мәртебесі артып, сұраныс көбейеді. Егер Apple кенеттен флагмандық смартфондарын арзанға сата бастаса, оның «премиум» аурасы жойылып, байлық пен талғамның символы болудан қалады. Бағаның жоғары болуы – брендтің элиталық имиджін сақтаудың басты құралы.
Қайта сату құны
Бұл өте маңызды прагматикалық фактор. Android құрылғылары алғашқы 1-2 жылда бастапқы құнының 50-70%-ын тез жоғалтады.
iPhone нарықта өз бағасын ең ұзақ сақтайтын смартфондардың бірі. Қымбатқа алғанмен, бірнеше жылдан соң оны жоғары бағамен қайта сатуға болады, яғни иеленудің нақты құны айтарлықтай төмен.
Экологиялық саясат
Қазіргі үлкен корпоративтік тренд – табиғатты қорғау. Қайта өңделген алюминий мен сирек металдарды пайдалану, пластиктен бас тарту және жаңа экологиялық логистикалық тізбектер құру бастапқы кезде өте үлкен инвестицияларды талап етеді. Бұл шығындар тікелей құрылғының соңғы бағасына қосылады.
Дайындаған: Б. ЕРМАН,
ТАҒЫ ДА ОҚЫҢЫЗ:
РОБОТтардың басынан өткен ҚЫЗЫҚТЫ және ҚАЙҒЫЛЫ жағдайлар
