Коньки тебудің психологиялық пайдасы бар

Сурет: i.pinimg.com

Коньки тебу – балалар мен ересектердің сүйікті қысқы ермегі. Дәрігерлер оның жай ғана қызықты ойын емес, жан-жақты пайдасы барын айтады. Ең басты 4 пайдалы әсерін білесіз бе?

• Тірек-қимыл аппаратына арналған жаттығу

Коньки тебу – бүкіл тірек-қимыл аппаратына арналған толыққанды жаттығу. Тепе-теңдікті сақтау үшін дененің табиғи ішкі «корсетін» қалыптастыратын бұлшықеттер жұмысқа қосылады. Бұлар – іштің терең бұлшықеттері, арқа және жамбас бұлшықеттері. Оларды тұрақты түрде жаттықтыру сколиоздың және бел тұсындағы ауырсынудың даму қаупін азайтады. Ал конькиді бақылау табан мен тобық байламдарын нығайтып, үйлесімділікті және тепе-теңдік сезімін жақсартады.

Дене жұмсақ, бұралу сипатындағы қимылдар жасайды. Бұл омыртқа мен буындарды табиғи түрде қозғалысқа келтіріп, олардың «қатып қалуына» жол бермейді. Дұрыс техникамен жүктеме бірқалыпты және сырғымалы болады, жүгірудегідей соққылы емес. Сондықтан коньки тебу артроздың бастапқы белгілері бар адамдарға да (өршу кезеңінен тыс) қолайлы.

• Жүрек жұмысын ынталандыру

Орташа қарқында сырғанау – кардио жаттығудың бір түрі. Аяқтардың ырғақты қозғалысы сорғы сияқты жұмыс істеп, веналық қан мен лимфаның жоғары көтерілуіне көмектеседі. Бұл аяқтағы ісіну мен ауырлық сезімінің алдын алады. Нәтижесінде жүрек бұлшықеті нығаяды, қан тамырларының серпімділігі мен өкпенің сыйымдылығы артады, ал ағза оттекпен жақсырақ қамтамасыз етіледі.

Мұндай кардио жаттығуға ең қолайлы орын – кең мұз алаңдары. Онда жылдамдықты арттырып, оңтайлы қарқынды сақтауға мүмкіндік бар. л саябақтың таза ауасы пайдалы әсерді күшейтеді.

Орташа қарқында коньки тебу – әсіресе суық мезгілде жүгіру немесе велотренажерге тамаша балама. Бұл – қолжетімді әрі сергектік сыйлайтын нағыз фитнес.

• Дене сымбатын жақсарту

Коньки тебу кезінде 30 минутта 300 килокалорияға дейін жағуға болады. Бұл ретте коньки бүкіл денеге кешенді жүктеме беріп, бір мезетте санның алдыңғы және артқы бұлшықеттерін, жамбасты, ішкі сан бұлшықеттерін және балтырды жаттықтырады.

Тепе-теңдікті үнемі ұстап, итерілу қажеттілігі іш бұлшықеттерін, арқаны, сондай-ақ үйлестіру үшін қол мен иық белдеуін жұмысқа қосады. Сонымен қатар икемділік, ептілік және тепе-теңдік сезімі дамиды.

• Психологиялық сергіту

Тепе-теңдік пен үйлесімділікке жұмыс істеу – ми, вестибулярлық аппарат және нейрондық байланыстар үшін өте күшті жаттығу. Коньки тебі күнделікті күйбеңнен ажыратып, медитация сияқты әсер етеді. Суық ауадағы физикалық белсенділік стресс гормоны – кортизолдың деңгейін төмендетіп, эндорфиндердің бөлінуін ынталандырады.

Оған қоса қозғалыстың қуанышын, отбасыңмен немесе достарыңмен уақыт өткізуді қоссаңыз – бұл денсаулық пен жақсы көңіл күйдің нағыз рецепті.

Кімдерге коньки тебуге болмайды?

Мұз айдынына баруды жоспарламас бұрын, өз денсаулық жағдайыңызды бағалау қажет. Коньки тебудің пайдасы көп болғанымен, бірқатар қарсы көрсетілімдері де бар. Атап айтқанда, тірек-қимыл аппараты аурулары асқынған кезде және мынадай жағдайларда сырғанаған жөн емес:

• операциядан кейінгі кезеңде;
• буындардың тұрақсыздығы (әсіресе тобық пен тізе);
• буын ауруларының асқынуы (артрит);
• омыртқа ауруларының асқынуы (ауырсынумен өтетін жарықтар);
• байламдардың әлсіздігі.

Егер денсаулыққа қатысты мәселелеріңіз болса, алдын ала дәрігермен кеңескен дұрыс. Әйтпесе пайда орнына зиян келтіруіңіз мүмкін. Сондай-ақ алғаш рет коньки тебуді ойласаңыз, төмендегі жағдайларда екі рет ойланған жөн:

• остеопороздың ауыр түрі (құлаған кезде сыну қаупі жоғары);
• вестибулярлық аппараттың елеулі бұзылыстары;
• жүрек-қантамыр ауруларының өтелмеген сатысы.

Әрине, жүкті әйелдерге, әсіресе жүктіліктің соңғы айларында, коньки тебу ұсынылмайды.

Қауіпсіздік пен дайындыққа мән беріңіз

Ең алдымен қауіпсіздік ережелерін сақтау және тыйым салынған жерлерде мұзға шықпау керек. Қатып қалған тоғаннан гөрі, қалалық саябақтағы арнайы құйылған мұз айдынын таңдаған дұрыс. Онда мұз астына түсіп кету қаупі жоқ әрі мұздың тазалығы қамтамасыз етіледі. Тегіс әрі таза мұз жарақат алу қаупін азайтады.

Конькиді дұрыс таңдау өте маңызды. Пышақтары жақсы қайралған, татсыз және ойықсыз болуы керек. Ботинкалар тобықты нық әрі ыңғайлы ұстап тұруға тиіс. Өлшемін таңдағанда жылы шұлықты есепке алыңыз.

Конькиді жалға беретін орындарында әдетте коньки қайрау қызметі, сондай-ақ дулыға, тізеқап және шынтаққаптарды жалға алу ұсынылады.

Егер сіз бұрын ешқашан коньки теппеген болсаңыз, жаныңыздағы адамдардан үйрене саламын деп сенбеңіз. Тым болмаса бастапқы бірнеше сағатта нұсқаушы маман сабағын алған әлдеқайда дұрыс. Бұл әсіресе егде жастағы адамдар үшін маңызды. Нұсқаушы сізге сырғанаудың дұрыс техникасын тез үйретіп қана қоймай, қауіпсіз құлауды (жанына қарай, денені жинап) және дұрыс тежеуді көрсетеді.

Коньки тебу ережелері

– Мұзға шығар алдында, басқа кез келген белсенділік сияқты, міндетті түрде денені қыздыру жаттығуын жасаңыз. 5–10 минут жеткілікті.

– Динамикалық қыздыру (аяқ-қолды сермеу, отырып-тұру, буындарды айналдыру) бұлшықеттер мен байламдарды дайындайды.

– Сырғанағанда дұрыс техникаға назар аударыңыз: тізелер сәл бүгілген, дене алға еңкейген болуы керек.

– Ертең денеңіз ауырып, орныңыздан тұра алмай қалмайын десеңіз, алғашқы кезде қатты белсенді болмаңыз. Бастапқыда аптасына 1–2 рет 20–30 минуттан тебу жеткілікті.

– Денеңізді тыңдаңыз. Буындардағы ауырсыну – «Тоқта!» деген белгі.

– Сырғанаудан кейін бұлшықеттерді созу жаттығуларын жасау қажет. Әсіресе, сан, арқа және балтыр бұлшықеттерін жеңіл созыңыз. Үйге келген соң бұлшықеттерді босаңсыту үшін жылы ванна немесе душ қабылдауға болады.

Осы қарапайым ережелерді сақтасаңыз, коньки тебу тек қызықты демалыс қана емес, сонымен қатар физикалық және психикалық денсаулыққа пайдалы болады.

Дайындаған: А. Мейірханқызы,

ERNUR.KZ