МҰҒАЛІМ өз ДЕНСАУЛЫҒЫН бірінші орынға қою керек

көрнекілік: miprensacr.com сайтынан

Бізде бір түсінік бар: мұғалім бәріне үлгеруі керек. Сабақ өтеді, дәптер тексереді, қағаз толтырады, ата-анамен сөйлеседі, директордың тапсырмасын орындайды, курсқа барады. Ал осының ортасында мұғалімнің өзі қайда қалды? Оның ұйқысы, жүйкесі, денсаулығы, ішкі күйі ше?

Шынын айтсақ, мұғалімдер өз денсаулығын көбіне ең соңғы орынға қояды. «Оқушылар аман болсын», «жұмыс тоқтап қалмасын», «ұят болады», «тағы шыдайын» деген оймен жүре береді. Бірақ шаршаған, күйзелген, денесі сыр берген мұғалім сапалы білім бере ала ма? Бұл сұрақты өзімізге шын қойып көрдік пе?

Мұғалімнің денсаулығы — жеке мәселе емес. Бұл тікелей білім сапасына әсер ететін фактор. Үнемі стресс жағдайында жүрген адам сабақты шығармашылықпен өткізе алмайды, балаға жылы қарай алмайды, жаңа идея ойлап табуға да шамасы жетпейді. Кейде мұғалімнің қатты сөйлеуі, тез ашулануы мінезден емес, шаршаудан болады.

Бізде «мұғалім деген сондай болуы керек» деген пікір қалыптасқан. Бірақ бәріне шыдау — шешім емес. Шыдау бір күні күйіп кетуге, кәсіби қажуға, тіпті ауруға әкеледі. Қазір мұғалімдер арасында қан қысымы, омыртқа ауруы, дауыс желбезегінің мәселесі, күйзеліс, ұйқысыздық өте жиі кездеседі. Бұлар «ұсақ-түйек» емес, дабыл қағатын белгілер.

Мұғалім өз денсаулығын бірінші орынға қоюы — эгоизм емес. Керісінше, бұл — кәсіби жауапкершілік. Өзіне қарай алмаған мұғалім басқаны да толық қолдай алмайды. Сабаққа тың, сергек, ішкі тепе-теңдігі бар ұстаз кірсе, оны оқушы да бірден сезеді. Атмосфера өзгереді, қарым-қатынас жұмсарады, сабақтың сапасы артады.

Денсаулық тек ауруханаға барумен шектелмейді. Бұл — ұйқы режимі, тамақтану, қозғалыс, эмоциялық жағдай, «жоқ» деп айта алу. Кейде бір қосымша жүктемеден бас тарту, бір артық міндетті алмау — денсаулықты сақтаудың өзі. Мұғалім бәріне келісуі міндетті емес, бәрін өзі көтеруі шарт емес.

Тағы бір маңызды мәселе — психологиялық денсаулық. Мұғалім үнемі бақылауда жүргендей сезінеді: ата-ана, әкімшілік, тексеріс, есеп. Осындай ортада ішкі қысым жинала береді. Егер мұғалімде демалатын, сөйлесетін, өз ойларын шығаратын кеңістік болмаса, бұл іштен жеп қояды. Сондықтан эмоцияны басып жүру емес, оны дұрыс шығара білу — өте маңызды.

Қазір әлемде «well-being teacher» деген ұғым бар. Яғни, алдымен мұғалімнің жағдайы, содан кейін ғана нәтиже. Бұл бізге де керек. Мұғалім өзін құрбан ретінде емес, құнды маман ретінде сезінуі тиіс. Өйткені білім жүйесінің тірегі — мұғалім, ал тірек әлсіз болса, жүйе де шайқалады.

Сондықтан бұл мақала біреуді кінәлау үшін емес, ойландыру үшін жазылды. Егер мұғалім өз денсаулығын бірінші орынға қойса, ол өзіне ғана емес, оқушысына, мектебіне, тіпті бүкіл қоғамға пайда әкеледі. Өзіңізді кейінге қалдырмаңыз.

Сіз — ең алдымен адамсыз, содан кейін ғана мұғалімсіз.