​Жаңа конституция – адам құқығын қорғауға негізделген жаңа тарихи бағыт

Мемлекет басшысы бұл бағыттағы ұстанымның жалаң декларация емес екенін атап өтті. Жаңа Конституция жобасында адам құқықтарын қорғаудың айқын тетіктері көрсетілген біртұтас жүйе қалыптастыру көзделген. Соның айғағы ретінде Президент адвокаттар қауымдастығының ұсынысымен Конституция жобасына адвокатура туралы жеке бап енгізілгенін айтты. Бұл норма азаматтардың құқықтық қорғалу деңгейін арттыруға бағытталған маңызды қадам ретінде бағаланды.

Сонымен қатар жаңа Ата Заңда мемлекеттің зайырлы сипаты білім беру жүйесіне басымдық беру арқылы нақтылай түскен. Президент қоғамдағы дәстүрлі құндылықтарды сақтау мәселесіне де ерекше мән беріп, «Неке – еркек пен әйелдің ерікті және теңқұқылы бірлестігі» деген тұжырымның енгізілуі осы мақсатты көздейтінін атап өтті. Бұдан бөлек, Конституция жобасында табиғатты қорғау мәселесіне де арнайы назар аударылған.

Президент тұрғын үй құқығын қорғауға қатысты аса маңызды әлеуметтік норманы күшейту қажеттігін айтты. Қолданыстағы Конституциядағы тұрғын үйге қол сұқпаушылық туралы ережені «тұрғын үйден мәжбүрлеп шығаруға да сот шешімінсіз жол берілмейді» деген норма арқылы толықтыруды ұсынды. Мемлекет басшысының пікірінше, бұл ұсыныс жаңа Конституцияның әлеуметтік сипатына толық сай келеді.

Қасым-Жомарт Тоқаев жаңа Конституция жобасында «Әділетті Қазақстан», заң мен тәртіп, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының мүлтіксіз сақталуы сияқты негізгі қағидаттар нақты бекітілгенін атап өтті. Білім, ғылым, инновация және мәдениет ел дамуының теңдессіз басымдықтары ретінде айқындалған. Сондай-ақ тәуелсіздік, егемендік және аумақтық тұтастық мызғымас құндылықтар болып қала беретіні, елдің унитарлық сипаты мен басқару нысаны ешқашан өзгермейтіні Ата Заңда анық жазылған.

Президент бірлік пен келісімді нығайтуға, жауапты әрі жасампаз отаншылдық ұғымын конституциялық деңгейде бекітуге ерекше көңіл бөлінгенін айтты. Оның сөзінше, жаңа Конституция жобасын түбегейлі жаңарған, әрбір нормасы жан-жақты сарапталған, сапалы әрі озық құжат деп атауға толық негіз бар. Онда әлемдік үздік тәжірибелер ескеріліп, адам құқықтары мен ұлттық мүдде толық қорғалған.

Мемлекет басшысы қазіргі Конституцияның тарихи маңызын да атап өтті. Соңғы 30 жылдағы барлық жетістіктің бастауында Ата Заң тұрғанын, оның қабылдануы тұңғыш Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың еңбегімен тікелей байланысты екенін айтты. Алайда құжат еліміз тәуелсіздіктің алғашқы, күрделі кезеңінде қабылданғанын, сол уақыттың ізі қалғанын ескеру қажеттігін жеткізді.

Қасым-Жомарт Тоқаевтың айтуынша, бүгінгі Қазақстан – халықаралық беделі жоғары, түбегейлі өзгерген мемлекет. Әлемдік геосаяси және технологиялық ахуалдың өзгеруі, ел ішіндегі реформалар ұлттық санаға зор ықпал етті. Сондықтан мемлекет құндылықтарын, мақсат-міндеттерін заман талабына сай конституциялық деңгейде жаңғырту – уақыт талабы.

Президент сөзін қорытындылай келе, жаңа Конституция жекелеген түзетулер жиынтығы емес, жаңа тарихи дәуірде мемлекеттің негіздерін түбегейлі қайта құруға бағытталған құжат екенін айтты. Оның пікірінше, жаңа Ата Заң Қазақстанның тың қарқынмен дамуына, әр азаматтың әлеуетін толық ашуға жол ашады. Ал Конституцияға қатысты түпкілікті шешім жалпыұлттық референдумда қабылданады.