Құрылтай депутаттары несие шарттарында банктің борышкердің шотында күнкөріске қажетті ең төменгі соманы сақтап қалу міндетін бекітуді ұсынды. Бұл талап автоматты түрде орындалуға тиіс.
Ulysmedia коллажы
ERNUR.KZ. Қазақстан Ұлттық банкі сот орындаушылары қарызды өндіріп алған кезде борышкердің шотында күнкөріс минимумына тең соманы қалдыруды міндеттеуді ұсынды. Сондай-ақ реттеуші қарыз мөлшерінен бірнеше есе көп ақшаны бұғаттауға тыйым салуды көздеп отыр. Ұлттық банк бұл ұсыныстарды Әділет министрлігіне жолдады, деп жазады ulysmedia.kz.
Депутаттар не ұсынды
Құрылтай депутаттары несие шарттарында банктің борышкердің шотында күнкөріске қажетті ең төменгі соманы сақтап қалу міндетін бекітуді ұсынды. Бұл талап автоматты түрде орындалуға тиіс.
Қазір қарыз қалай өндіріледі
Ұлттық банктің түсіндіруінше, адамның шотындағы ақша екі жолмен өндіріліп алынуы мүмкін.
Бірінші тәсіл мерзімі өткен несиелерге қатысты. Егер клиент қарыз шартында келісім берсе, банк оның шотынан берешекті өзі есептен шығарады. Бұл жағдайда банк шотқа түскен ақшаның 50 пайызынан астамын ала алмайды және ай сайын шотта екі күнкөріс минимумын қалдыруға міндетті. 2026 жылы бұл сома 101 702 теңгеге тең.
Екінші тәсіл соттың немесе салық органының шешімі бойынша қолданылады. Сот орындаушысы банкке тиісті өкім жібереді, ал банк онда көрсетілген соманы есептен шығаруға міндетті. Мұндай жағдайда заң адамның күнкөрісіне қажетті ақшаны қорғамайды.
– Қолданыстағы заңнама сот орындаушыларының өкімдерін банк орындаған кезде борышкердің банктік шотында күнкөріс минимумын сақтап қалуға мүмкіндік бермейді. Банк көрсетілген соманы шоттағы қалдық немесе кейін түскен қаражат есебінен есептен шығаруға міндетті, – делінген Ұлттық банктің жауабында.
Заң бойынша борышкердің жалақысы немесе зейнетақысынан ұстап қалынатын сома оның табысының жартысынан аспауға тиіс. Сондай-ақ борышкердің қолында кемінде күнкөріс минимумына тең қаражат қалуы керек. Алайда бұл талап сот орындаушыларының табыстан тікелей ұстап қалуына қатысты. Ал шотта жатқан ақшаға мұндай шектеу қолданылмайды.
Барлық шот бірден бұғатталады
Ұлттық банк тағы бір мәселені мойындады. Кейде сот орындаушылары борышкердің барлық банктегі шоттарын бірден және әрқайсысында қарыздың толық сомасына бұғаттайды. Соның салдарынан адамның шоттарындағы ақша берешек мөлшерінен бірнеше есе асып кетсе де, бұғатталып қалуы мүмкін.
Бұл мәселені шешу үшін Ұлттық банк атқарушылық іс жүргізу және төлемдер туралы заңдарға өзгерістер енгізуді ұсынды. Атап айтқанда:
- Қарызды сот орындаушысы өндіріп алған жағдайда да банктер борышкердің шотында күнкөріс минимумын қалдыруға міндетті болуы керек.
- Қарыз сомасын тек бір шотта бұғаттау тәртібін енгізу қажет.
- Банктерге қалған шоттарға қатысты бұғаттау туралы қаулыларды кері қайтару құқығын беру ұсынылды.
