Фото: Pexels
ERNUR.KZ. Қазақстанда автонесие алуға қойылған жеңілдіктер 2026 жылдан кейін өзгеруі мүмкін. Ұлттық банк жаңа және ескі көлік сатып алуға берілетін несиелерге қарыз жүктемесі коэффициентін қолдану тәртібін әлі шешкен жоқ. Түпкілікті шешім қарыз алушылардың борыш деңгейі мен автонесиелердің сапасына байланысты болады, деп жазады Stan.kz.
Автонесиеге қатысты қандай жеңілдіктер бар?
Қарыз жүктемесі коэффициенті адамның ай сайынғы табысының қанша бөлігі несиелерін өтеуге жұмсалатынын көрсетеді. Банктер бұл көрсеткіш арқылы клиенттің жаңа қарызды төлеуге мүмкіндігі бар-жоғын бағалайды. Қазір бұл талап кейбір автонесиелерге қолданылмайды. Олардың қатарында жаңа көлік сатып алуға берілетін несиелер бар. Ал ескі көлікті несиеге алу кезінде жеңілдік бастапқы жарнаның мөлшеріне байланысты беріледі. Мәселен, үш жылдан аспайтын ескі көлік сатып алғанда бастапқы жарна кемінде 30 % болуы керек. Ал басқа ескі көліктер үшін алғашқы жарна көлік құнының кемінде 50 %-ына тең болуы қажет. Сонымен қатар сатып алынған көлік несие бойынша кепілге қойылуы тиіс.
Ұлттық банк өкілдерінің мәліметінше, жаңа және ескі көліктерге берілетін несиелер бойынша қарыз жүктемесі коэффициентін қолдану тәртібі кейінгі мониторинг нәтижелеріне қарай анықталады.
Қазақстандықтар автонесиеге қанша ақша алды?
Ұлттық банктің деректеріне сәйкес, 2026 жылдың алғашқы сегіз айында қазақстандықтарға 1,2 триллион теңгеге автонесие берілген. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 22,9 %-ға аз. Соған қарамастан, автонесиелердің жалпы көлемі өсіп жатыр. 2026 жылғы 1 қыркүйектегі жағдай бойынша олардың портфелі 4,3 триллион теңгеге жеткен. Бір жылда бұл көрсеткіш 16,3 %-ға артқан.
Мерзімі өткен автонесиелер көбейген
Ұлттық банк автонесиелердің сапасына қатысты тәуекелдердің де артқанын хабарлады. 2026 жылғы 1 қыркүйекте үшінші кезеңге жататын проблемалық автонесиелердің үлесі 5,6 % болған. 2025 жылдың соңында бұл көрсеткіш 5,3 % еді. Ақшалай есептегенде, проблемалық автонесиелер көлемі 242,5 миллиард теңгеге жеткен. Салыстыру үшін, ипотекалық несие портфеліндегі осы санаттағы қарыздардың үлесі 1,3 %-ды құрайды. Автонесие беру көлемі де өзгерген: 2024 жылы қазақстандықтарға 1,8 триллион теңге несие берілсе, 2025 жылы бұл сома 2,4 триллион теңгеге дейін өскен. Ал 2026 жылы несие беру қарқыны төмендей бастаған.
Ұлттық банк жаңа ережелерді белгілеу кезінде тек беріліп жатқан несиелер көлемін ғана емес, бұрын жиналған тәуекелдерді де ескеретінін мәлімдеді. Сондықтан автонесиеге қатысты қазіргі жеңілдіктердің сақталуы немесе өзгеруі әзірге белгісіз.
