«Тез байытамыз», «ақша салсаң көбейтіп береміз» деген күмәнді ұсыныстардан сақ болу қажет.
фото: ЖИ
Жазғы демалыс көп студент үшін екі түрлі өтеді: бірі демалып, уақытын босқа өткізіп алады, екіншісі сол уақытты тәжірибе мен табысқа айналдырады. Әсіресе соңғы жылдары студенттер арасында фриланс жұмысына қызығушылық артты. Себебі фриланс — кеңсеге байланбай, өз уақытыңды өзің жоспарлап, интернет арқылы табыс табуға мүмкіндік беретін жұмыс форматы.
Бірақ әлеуметтік желідегі «күніне 100 мың теңге таптым» деген жарнамаларға сеніп қалмай, шынайы әрі дағды қалыптастыратын бағыттарды таңдау маңызды. Жаз — дәл сондай мүмкіндіктерді байқап көруге ең ыңғайлы уақыт.
Көп студент үшін ең қолжетімді бағыттардың бірі — репетиторлық және онлайн сабақ беру. Егер сіз белгілі бір пәнді жақсы меңгерсеңіз, мектеп оқушыларына дайындық өткізуге болады. Мысалы, ҰБТ пәндері, ағылшын тілі, математика немесе бастауыш сынып оқушыларына қосымша сабақ беру әрқашан сұраныста. Бұл жұмыс тек табыс көзі ғана емес, сөйлеу дағдысын, жауапкершілікті және адамдармен жұмыс істеу қабілетін дамытады. Әсіресе педагогикалық, тіл немесе нақты ғылымдар мамандығында оқитын студенттер үшін бұл болашақ мамандыққа дайындықтың бір бөлігіне айналуы мүмкін.
Тағы бір сұранысқа ие сала — мәтін жазу (копирайтинг). Қазір көптеген білім беру орталықтары, бизнес парақшалар, сайттар мен блогтарға мәтін қажет. Мақала жазу, Instagram-ға пост дайындау, өнім сипаттамаларын жазу сияқты жұмыстарды студенттер де орындай алады. Бұл әсіресе журналистика, филология, маркетинг, педагогика мамандығындағы студенттерге тиімді. Дегенмен, мұнда басты талап — сауатты жазу мен жауапкершілік. Жасанды интеллект құралдары жұмысты жеңілдеткенімен, мәтінді өңдеу, фактіні тексеру және адамша жеткізу дағдысы бәрібір маңызды болып қалады.
Соңғы жылдары SMM және контент жасау бағыты да студенттер үшін қолжетімді фрилансқа айналды. Кіші бизнес иелеріне Instagram немесе TikTok жүргізуге көмектесу, сторис идеяларын ұсыну, қарапайым монтаж жасау, Canva арқылы дизайн әзірлеу — мұның бәрін бірнеше аптаның ішінде үйренуге болады. Бұл жұмыс әсіресе әлеуметтік желіні жақсы меңгерген жастарға қолайлы. Оның үстіне, кейін жеке бренд дамытуға немесе тұрақты жұмысқа орналасуға көмектесетін портфолио жинауға мүмкіндік береді.
Тіл білетін студенттер үшін аударма жұмысы жақсы мүмкіндік болуы мүмкін. Қазақша–орысша, ағылшынша–қазақша мәтіндерді аудару, субтитр жасау, құжаттарды өңдеу сияқты жұмыстарға сұраныс бар. Бұл жұмыс көбіне еркін кестемен жасалатындықтан, студенттің жеке уақытына ыңғайлы келеді.
Сонымен қатар қазіргі уақытта виртуалды ассистент, онлайн менеджер, чат-оператор, дизайн жасау, бейнемонтаж, тіпті AI құралдарымен жұмыс істеу сияқты жаңа фриланс мамандықтары көбейіп келеді. Кей компаниялар студенттерді уақытша негізде жұмысқа алып, хаттарға жауап беру, мәлімет жинау, презентация дайындау сияқты міндеттер жүктейді. Бұл тәжірибе кейін CV-ге қосылатын маңызды артықшылыққа айналуы мүмкін.
Дегенмен, жазғы жұмыс іздегенде студенттер бір нәрсені ескергені дұрыс: «тез байытамыз», «ақша салсаң көбейтіп береміз» деген күмәнді ұсыныстардан сақ болу қажет. Нағыз фриланс уақыт пен дағдыны талап етеді. Бастапқыда табыс аз болуы мүмкін, бірақ бірнеше айдан кейін тұрақты клиент пен нақты тәжірибе қалыптасады. Сондықтан жазғы демалысты тек уақытша ақша табу кезеңі ретінде емес, болашақ карьераға алғашқы инвестиция ретінде қарастырған жөн. Кейде жазда басталған шағын жұмыс студенттің кейінгі тұрақты кәсібіне айналып жатады.
