ChatGPT арқылы ДИПЛОМ ЖАЗУҒА бола ма? Студент білуі керек ШЫНДЫҚ

сурет: etreprof.fr

Соңғы жылдары студенттердің оқу процесінде жасанды интеллект құралдарын қолдануы айтарлықтай көбейді. Әсіресе диплом немесе курстық жұмыс жазу кезінде көп студент ChatGPT сияқты жүйелерге жүгінеді. Біреулер оны үлкен көмекші деп санаса, енді біреулер «осымен дипломды толық жазып алуға болады» деп ойлайды. Бірақ шын мәнінде жасанды интеллекттің мүмкіндігі мен шектеуін дұрыс түсінген жөн.

Соңғы жылдары жүргізілген бірнеше халықаралық зерттеу студенттердің жасанды интеллектті белсенді қолдана бастағанын көрсетеді. Мысалы, 2024 жылы жүргізілген сауалнамада АҚШ пен Еуропадағы университет студенттерінің шамамен 60–65 пайызы оқу тапсырмаларын орындауда жасанды интеллект құралдарын қолданатынын айтқан. Ал олардың 30 пайызға жуығы курстық немесе диплом жұмысының кейбір бөлігін жазу кезінде ChatGPT сияқты жүйелерден көмек сұрайтынын мойындаған.

Тағы бір зерттеуде студенттердің шамамен 80 пайызы жасанды интеллектті кем дегенде бір рет оқу тапсырмасы үшін пайдаланғанын айтқан. Бұл көрсеткіш жаңа технологиялардың білім беру саласына қаншалықты жылдам еніп жатқанын көрсетеді.

ChatGPT диплом жазуда қалай көмектесе алады?

Жасанды интеллект диплом жазудың бастапқы кезеңінде пайдалы болуы мүмкін. Мысалы, студент зерттеу тақырыбына байланысты жалпы түсінік алу, жоспар құру немесе бөлімдердің құрылымын жасау кезінде ChatGPT-тен көмек сұрай алады. Кейде жүйе зерттеу сұрақтарын құрастыруға немесе тақырып бойынша негізгі ұғымдарды түсіндіруге көмектеседі.

Сонымен қатар студенттер оны мәтінді редакциялау үшін де қолданады. Яғни жазылған мәтінді түсінікті ету, сөйлем құрылымын жақсарту немесе қысқарту сияқты жұмыстарда ChatGPT белгілі бір деңгейде көмек бере алады. Осы жағынан алғанда ол студенттің уақытын үнемдейтін цифрлық көмекші қызметін атқарады.

Жасанды интеллект те қателеседі!

ChatGPT-тің ең үлкен кемшілігінің бірі – оның берген ақпараттары әрқашан дәл бола бермейді. Жасанды интеллект кейде нақты дереккөзге сүйенбей, жалпы мәліметтерге негізделген жауап береді. Ғылыми ортада бұл құбылыс «AI галлюцинациясы» деп аталады. Яғни жүйе сенімді болып көрінетін, бірақ нақты дәлелі жоқ ақпарат ұсынуы мүмкін.

Мысалы, кей жағдайда ChatGPT белгілі бір тақырып бойынша ғылыми мақалаларды немесе авторларды ұсынады, бірақ кейін тексергенде олардың кейбірі шын мәнінде жоқ болып шығуы мүмкін. Сондықтан жасанды интеллект берген ақпаратты міндетті түрде кітаптармен, ғылыми мақалалармен немесе ресми дереккөздермен салыстырып тексеру қажет.

Дипломды толық ChatGPT арқылы жазудың қаупі

Кей студенттер дипломды толықтай жасанды интеллект арқылы жазып алуға болады деп ойлайды. Бірақ бұл бірнеше мәселе туындатуы мүмкін. Біріншіден, университеттердің көпшілігі ғылыми жұмыстарды антиплагиат жүйелері арқылы тексереді. Егер мәтін толықтай жасанды интеллект арқылы жазылса, оның ғылыми құндылығы төмен деп бағалануы мүмкін.

Екіншіден, диплом – тек мәтін емес, ол студенттің зерттеу жүргізгенін көрсететін ғылыми жұмыс. Яғни студент тақырыпты өзі зерттеп, дереккөздерді талдап, қорытынды жасауы керек. Ал жасанды интеллект мұндай зерттеуді студенттің орнына жүргізе алмайды.

ChatGPT-ті қалай дұрыс қолданған жөн?

Жасанды интеллектті дұрыс қолданса, ол студент үшін пайдалы құрал бола алады. Мысалы, дипломның жоспарын құру, зерттеу сұрақтарын дайындау, сауалнама үлгілерін жасау немесе жазылған мәтінді редакциялау сияқты жұмыстарда қолдануға болады.

Ең бастысы – ChatGPT берген ақпаратты дайын ғылыми дерек ретінде қабылдамау. Әр мәліметті тексеріп, нақты дереккөздермен дәлелдеу қажет. Сонда ғана жасанды интеллект студенттің жұмысын жеңілдететін көмекші құралға айналады.

Қорыта айтқанда, ChatGPT диплом жазуға көмектесе алады, бірақ ол студенттің орнын алмастырмайды. Негізгі зерттеу, талдау және қорытынды – бәрібір студенттің өз еңбегі болуы тиіс. Ал жасанды интеллект тек бағыт көрсететін құрал ретінде қолданылғанда ғана шынайы пайдасын тигізеді.