Қарапайым ғана бұрыс әрекет құны қымбат жөндеуге соқтыруы мүмкін.
Автоматты беріліс қорабы жүргізушінің жұмысын едәуір жеңілдетеді. Ілініс педалін басудың, берілісті қолмен ауыстырудың қажеті жоқ. Бірақ «автоматты көлік бәрін өзі-ақ істейді» деп ойлау – үлкен қателік. Қарапайым ғана бұрыс әрекет құны қымбат жөндеуге соқтыруы мүмкін.
Автоматты қораптың қызмет ету мерзімі жүргізу мәнеріне, майдың жағдайына және көлікті пайдалану тәртібіне тікелей байланысты. Ендеше, автомат қорапты ұзақ уақыт бойы жақсы күйде ұстау үшін қандай ережелерді сақтау керек?
1. D-дан R-ге асықпай ауыстырыңыз
Жүргізушілер арасында жиі кездесетін қателіктің бірі – көлік толық тоқтамай тұрып D-дан R-ге немесе керісінше ауыстыру.
Мысалы, аулада немесе тұрақта көлікпен алға қарай қозғалып келе жатып, жүргізуші артқа жүру үшін бірден R-ге ауыстырады. Бұл әдет автомат қораптың ішіндегі механизмдерге үлкен салмақ түсіреді.
Дұрысы – алдымен көлікті толық тоқтатыңыз, тежегішті басып тұрыңыз, содан кейін ғана қажетті режимге ауыстырыңыз. Бір қарағанда бұл әрекет бірнеше секунд қана алады. Бірақ сол бірнеше секунд қораптың қызмет ету мерзімін ұзартуы мүмкін.
2. Бағдаршамда әрдайым N-ге қою міндетті емес
Кей жүргізушілер әр бағдаршам сайын D-дан N-ге ауыстырып отырады. Мұны қорапқа түсетін салмақты азайтудың жолы деп санайды. Алайда қысқа аялдама кезінде мұндай әрекет көп жағдайда қажет емес. Көлік D режимінде тұрып, тежегіш басылған кезде қалыпты жұмыс істей береді. Егер тоқтау ұзақ болса, мысалы, кептелісте бірнеше минут қозғалмайтын болсаңыз, N режимін қолдануға болады. Ал бірнеше секундтық тоқтау үшін режимді қайта-қайта ауыстыра беру міндетті емес.
3. P-ге көлікті толық тоқтағаннан кейін ғана қойыңыз
P – тұрақ режимі. Бұл режимді көлік толық тоқтаған кезде ғана қолдану керек. Әсіресе көлікті қозғалыс үстінде кездейсоқ P-ге қою өте қауіпті. Кейбір заманауи көліктер мұндай әрекетке электронды түрде жол бермейді, бірақ оған сеніп қалуға болмайды. Тұраққа қойған кезде тағы бір пайдалы әдет қалыптастырған жөн – алдымен көлікті толық тоқтату, қол тежегішін пайдалану, содан кейін P режиміне қою. Бұл әсіресе еңісте тұрған кезде маңызды.
4. N-де газ беріп, кейін D-ге салмаңыз
Кейбір жүргізушілер көлікті орнынан жылдам қозғау үшін беріліс қорабын N-ге қойып, қозғалтқыш айналымын көтеріп алады да, кейін D-ге ауыстырады. Бұл – автомат қорапқа жасалатын ең қауіпті әдеттердің бірі. Қозғалтқыштың айналымы жоғары кезде D-ге ауыстыру трансмиссияға күрт соққы түсіруі мүмкін. Мұндай әрекетті жиі қайталау қораптың тозуын жылдамдатады. Қарапайым ереже – көлікті орнынан қозғалтқанда D-ге қойып, тежегішті босатып, содан кейін газды бірқалыпты басыңыз.
5. Қыздыру мәселесінде шектен шықпаңыз
«Автомат болғандықтан көлікті міндетті түрде 10–15 минут қыздыру керек» деген түсінік әлі де бар. Шын мәнінде, көлікті ұзақ уақыт орнында тұрғызып қыздыру қажет емес. Көптеген заманауи қозғалтқыштар қалыпты жұмыс температурасына қозғалыс кезінде тиімдірек жетеді. Дегенмен қызбаған қозғалтқышқа бірден күш түсіруге болмайды. Әсіресе қыс мезгілінде қозғалтқышты іске қосқаннан кейін бірнеше минут қыздырып, алғашқы шақырымдарды бірқалыпты жүріп өткен дұрыс. Бұл жердегі басты қағида – ұзақ қыздыру емес, қозғалтқыш пен қорапты суық кезде қинамау.
6. Автоматты қораптың майын ұмытпаңыз
«Автомат қораптың майы ауыстырылмайды» деген сөзді кей жүргізушілер жиі айтады. Бірақ «өмір бойына арналған» деген ұғым нақты жағдайда өндірушінің пайдалану шарттарына байланысты.
Трансмиссия майы уақыт өте келе өзінің қасиеттерін жоғалтады. Қатты ыстық, кептеліс, тіркемемен жүру, таулы аймақта пайдалану немесе агрессивті жүргізу қорапқа түсетін жүктемені арттырады. Сондықтан көліктің нақты моделіне арналған, өндіруші нұсқаулығындағы май ауыстыру талаптарын басшылыққа алған дұрыс. Ең бастысы – кез келген майды құя салмау. Автоматты қораптардың түрі көп, сондықтан майдың спецификациясы да сәйкес болуы қажет.
7. Көліктің «мінезін» бақылаңыз
Автоматты қораптағы ақау бір күнде пайда бола салмайды. Көбіне көлік жүргізушіге алдын ала белгі береді. Мысалы: беріліс ауысқанда соққы сезілуі; көлік қозғалғанда кідіріс пайда болуы; айналым көтеріліп, бірақ жылдамдықтың сәйкесінше артпауы; бөтен дыбыс немесе діріл; майдың күйік иісіне ұқсас иіс шығуы; панельде трансмиссияға қатысты ескерту шамының жануы. Осындай белгілердің бірі байқалса, көлікті ұзақ уақыт «осылай жүре береді» деп пайдалана беру дұрыс емес. Ерте анықталған ақауды жөндеу көбіне әлдеқайда арзанға түседі.
Ең басты қате қандай?
Автоматты көлікті басқарудағы ең үлкен қателік – оның қарапайымдылығын қораптың «өлмейтіндігі» деп қабылдау. Автоматты беріліс қорабы жүргізушінің жұмысын жеңілдетеді, бірақ ол техникалық күтімді қажет ететін күрделі механизм. Дұрыс режимді таңдау, көлікті қозғалыс бағыты өзгергенде толық тоқтату, майды уақытында тексеру және алғашқы белгілерге мән беру – қымбат жөндеудің алдын алатын қарапайым шаралар. Қысқасы, автомат қорапты ұзақ сақтаудың құпиясы – дұрыс пайдалану. Көлігіңізге күтім жасаудың ең жақсы тәсілі – ақау шыққан кезде жөндеу емес, ақаудың шығуына себеп болатын әдеттерден бас тарту.
Дайындаған: Б.Мейірханұлы,
Тағы оқыңыз:
Көлікке арналған ҮЗДІК БЕЙНЕТІРКЕГІШТЕР: Дәл қазір қайсысын таңдаған дұрыс?
"ӨЗІҢ ЖУ": КӨЛІК ЖУУда көпшілік жіберетін ҚАТЕЛІКТЕР және ПАЙДАЛЫ КЕҢЕСТЕР
