3 тоқсанда маусымдық шаршау күшейеді, энергия азайып, жұмысқа құлшыныс баяулай түседі.
сурет: www.drkelly.ch
Оқу жылының ең ұзақ әрі психологиялық тұрғыдан ауыр кезеңі - 3 тоқсан. Қаңтардан наурызға дейінгі уақыт мұғалім үшін тек жұмыс көлемінің артуымен емес, ішкі ресурстың азаюымен ерекшеленеді. Бұл кезде ағзада маусымдық шаршау күшейеді. Күн сәулесінің аздығы серотонин деңгейіне әсер етеді, ал бұл көңіл күйдің төмендеуіне әкеледі. Ұзақ қыс мезгілі адамды физикалық емес, эмоциялық тұрғыдан әлсіретеді. Сонымен қатар 3 тоқсан - нәтижеге жұмыс істейтін кезең. Мониторинг, бақылау жұмыстары, дайындық, есептер. Яғни бірінші жартыжылдықтағы еңбектің көрсеткіші осы уақытта сұралады. Қысым күшейеді.
Кәдімгі шаршау демалыстан кейін басылады. Ал егер таңертең жұмысқа барғыңыз келмесе, сабаққа дайындық бұрынғыдай қуаныш әкелмесе, ұсақ нәрсеге ашулану көбейсе - бұл эмоционалдық қажудың белгісі.
Күйіп кету бір күнде болмайды. Ол жиналады. Әсіресе “бәрін мінсіз істеуім керек” деген ішкі талап жоғары мұғалімдерде жиі кездеседі. Перфекционизм - 3 тоқсандағы басты қауіптердің бірі.
Энергияны үнемдеу стратегиясы
3-тоқсанда жаңа эксперименттерді азайтуға болады. Әр сабақты күрделі форматта өткізу міндет емес. Кейде нақты мақсат, қысқа түсіндіру, жүйелі тапсырма – ең тиімді шешім.
Сабақтағы сөйлеу уақытыңызды бақылаңыз. Оқушыны көбірек сөйлету – тек әдістемелік тиімділік емес, сіздің энергияңызды сақтау тәсілі.
Апта ішінде бір “жеңіл сабақ” форматын енгізуге болады. Мысалы, қайталау сабағын пікірталас немесе талдау форматында өткізу. Бұл сізге де, оқушыға да тыныс береді.
Микро-демалыс мәдениеті
Көп мұғалім демалысты тек каникулмен байланыстырады. Бірақ жүйке жүйесіне үлкен емес, тұрақты үзіліс қажет.
Күніне 10–15 минут телефонсыз, үнсіз отыру. Таза ауада 15 минут жүру. Түскі үзілісте құжат емес, өзіңізге уақыт бөлу.
Бұл қарапайым әрекеттер кортизол деңгейін төмендетеді. Яғни күйзеліс гормоны азаяды.
Ішкі қысымды азайту
3-тоқсанда мұғалім көбіне өзін басқамен салыстырады. Біреу олимпиадаға дайындап жатыр, біреу жоба қорғап жатыр, біреу әлеуметтік желіде белсенді.
Бірақ әркімнің жағдайы әртүрлі. Өзіңізге нақты сұрақ қойыңыз: “Мен қазір шын мәнінде неге үлгеруім керек?”
Барлық нәрсеге үлгеру – кәсіби міндет емес. Басымдық қою – кәсіби шеберлік.
Физикалық ресурсты қалпына келтіру
Ұйқы – 3-тоқсандағы басты ресурс. Кешкі уақытта жоспар жазу өнімділік емес, ертеңгі шаршаудың себебі болуы мүмкін.
Су ішу режимі, қысқа қозғалыс жаттығулары, дұрыс тамақтану – бұл да педагогтың жұмыс құралы. Себебі шаршаған дене – шаршаған эмоция.
Бұл кезеңнен қашу мүмкін емес. Бірақ оны саналы түрде жеңілдетуге болады.
Өзіңізден мінсіздік емес, тұрақтылық талап етіңіз. Үлкен жетістік емес, тұрақты ритм маңызды.
Мұғалім – ең алдымен адам. Ал адамға әлсіреуге, баяулауға, қайта күш жинауға рұқсат керек.
3-тоқсан өтеді. Бірақ өзіңізді жоғалтпай өту – ең маңыздысы.
