Осы аптаның кинотеатрдағы басты бәсекесі басталды
Сурет: ЖИ
Осы аптада отандық кинотеатрлардың афишасы бұрын-соңды болмаған текетірестің куәсі болып отыр. Бір тарапта – голливудтық даңқты режиссер Кристофер Ноланның Гомер эпосына негізделген миллиондаған бюджетті «Одиссея» блокбастері. Ал екінші тарапта – отандық туынды, режиссер Максим Акбаровтың шынайы оқиғаға негізделген ұлттық истерн жанрындағы «Дала» драмасы.
Екі туынды да 23 шілдеде үлкен экрандарға жол тартты. Бір тәуліктің ішінде әлеуметтік желіде бірқатар пікірлер жазылып, талқыға түсіп, пікірталас туып үлгерді. «Одиссея» әлемдік киноөнердің озық технологиялық биігін бағындырса, «Дала» – өз топырағымыздың ащы шындығы мен батырлардың ерлігін арқау еткен. Ендігі сұрақ: Қазақ көрермені үшін қай туындының бәсі биік түсер екен?
Әлеуметтік желілердегі пікірталастар мен сараптамалық деректерге сүйене отырып, екі премьераға кеңінен тоқталып өтейік.
«Одиссея» (The Odyssey): IMAX форматындағы философиялық масштаб
- Жанры: фэнтези, боевик, шытырман оқиғалы (18+)
- Ұзақтығы: 170 минут
- Өндіріс: АҚШ
- Режиссері: Кристофер Нолан
- Актерлер құрамы: Мэтт Дэймон, Том Холланд, Энн Хэтэуэй, Роберт Паттинсон, Лупита Нионго
Кристофер Ноланның бұл туындысы экранға шыққан күннен бастап X/Twitter, Reddit, Letterboxd және Кинопоиск платформаларында қызу талқылануда. Көрермендер мен критиктер бұл фильмді бірден төрт негізгі аспект бойынша бағалап жатыр.
1.Төңкерістік масштаб және IMAX 70mm. Аудиторияның басым бөлігі фильмнің визуалды және дыбыстық деңгейіне жоғары баға берді. К. Нолан компьютерлік графикадан барынша қашып, шынайы теңіз толқындары мен табиғи локацияларды түсірген. Фильмнің аудиотізбегі теңіз шуылымен, ұрмалы аспаптардың ырғағымен дайындалып, залдағы атмосфераны барынша ширықтырады.
Әлеуметтік желі қолданушылары «Мұны үйден немесе кішкентай экраннан көру – қылмыс. Одиссеяны тек IMAX залында сезіну керек» деп жазуда.
2. Гомер эпосының деконструкциясы. Режиссер бұл еңбегінде мифологиялық сиқырды барынша азайтып, адамның ішкі арпалысын алдыңғы орынға шығарған. Одиссейдің соғыстан кейінгі психологиялық трагедиясын, үйге қайтудағы ішкі арпалысын көрсеткен. Мінсіз жауынгер немесе құдайлардың сүйіктісі ретінде емес, соғыс трагедиясын бастан кешірген, үйіне қайтуды армандаған шаршаңқы, қателіктерге толы азалы адам образы фильмге жаңаша, терең философиялық көзқарас сыйлағандай.
3. Жұлдызды актерлік ансамбль. Басты рөлді сомдаушы – Мэтт Дэймонның актерлік ойыны фильмографиясындағы ең үздіктердің бірі ретінде бағалануда. Ол Одиссейдің тапқырлығын, шаршағанын, өкінішін ішкі эмоционалды ұстамдылық арқылы мінсіз жеткізе білді, шебер сомдады деушілер басым.
Энн Хэтэуэй төзімділіктің символына айналған Пенелопаның рөлін өте эмоционалды алып шыққан. Ал Том Холланд жас және тәжірибесіз ханзададан өз құқығын қорғай алатын ер азаматқа айналу жолын жақсы көрсеткен.
4. Желіде сын да жоқ емес. Фильмге көңілі толмағандар Ноланға тән уақытпен ойнау тәсіліне наразылық білдірген. Бұл тәсіл сюжетті бөлшектеп жібергенін, естеліктерге тез өту алғашқы сағатта оқиға ырғағын аздап бұзатынын атап өткендер біршама. Сондай-ақ Гомер поэзиясының орнына тым заманауи, кейде тым ақпараттық, суық диалогтардың қолданылуы да біршама аудиторияға ұнамай қалған.
Антикалық Греция кейіпкерлерін инклюзивті (түрлі-түсті) актерлердің сомдауы төңірегінде де біраз қызу пікірталас бар. Алайда көптеген киносүйерлер бұл фактордың фильмнің жалпы сапасына кедергі келтірмейтінін атап өтуде.
Кристофер Ноланның «Одиссеясы» — жай ғана тарихи-попкорндық блокбастер емес, кинематографиялық үлкен тәжірибе. К. Ноланның күрделі монтажына, визуалды масштабқа, соғыстан кейінгі психологиялық трагедия мен үйге қайту жолындағы философиялық ізденіске дайын болсаңыз, бұл туынды соңғы жылдардағы ең мықты кинокештердің бірін сыйлайтыны анық.
«Дала» (Dala): Ұлттық намыс пен қатал сұлулықтың сипаты
- Жанры: боевик, криминал, вестерн (16+)
- Ұзақтығы: 73 минут
- Өндіріс: Қазақстан
- Режиссері: Максим Акбаров
- Актерлер құрамы: Төлепберген Байсақалов, Сергей Гармаш, Жанель Мақажанова, Сейдулла Молдаханов, Дәурен Серғазин, Ержан Түсіпов
Сюжет желісі: «Охотзоопром» ұйымының инспекторлары Азамат аға мен Данияр қазақ даласын тонап жатқан браконьерлер тобының ізіне түсіп, өмір мен өлім арасындағы аяусыз күреске шығады.
Бұл нео-истерн 2019 жылы киіктерді қорғау жолында қаза тапқан инспекторлар Ерлан Нұрғалиев пен Қаныш Нұртазиновтың ерлігіне арналған. Instagram, TikTok және Telegram желілерінде нағыз эмоционалды серпіліс тудырды.
1.Визуалды эстетика және табиғат көрінісі. Түсірілімдер жазғы және қысқы қатал маусымда жасалғандықтан, графикасыз-ақ даланың айбыны мен сұлулығы экранда шынайы көрініс тапқан. Ат үстіндегі қуғын-сүргін мен атыс-шабыс сахналары истерн жанрына жаңа тыныс берді. Көрермендердің басым бөлігі фильмнің локацияларына жоғары баға беруде.
2. Сейдулла Молдахановтың шеберлігі. Фильмдегі инспектор рөлін сомдаған актер Сейдулла Молдаханов оқиғаның ауыртпалығын сөзбен емес, жанарымен, мимикасымен және «далалық мінезімен» жеткізе білгені үшін желіде үлкен мақтауға ие болды. Көрермендер оны «нағыз дала мінезді азамат» деп бағалайды. Актердің шетелдік фестивальдерде де марапаттарға ие болуы фильмнің актерлік ансамблінің жоғары деңгейін дәлелдейді.
3. Экологиялық және әлеуметтік месседж. Арзан комедия немесе жеңіл-желпі криминалдық жанрдан шаршаған отандық көрермен бұл туындыны ұлттық намысты оятатын, табиғат қорғаушыларының елеусіз ерлігін ұлықтайтын салмақты туынды ретінде қабылдады. Табиғат қорғаушыларының қауіпті әрі елеусіз қалатын еңбегін, киіктерді қорғау жолындағы күресті ашық көрсетуі көрерменге ерекше эмоционалды әсер қалдырған. Кинодан шыққан көрермендердің сөзінше, фильм ұлттық намыс пен табиғатқа деген жанашырлықты оятады.
4. Сыни пікірлер. Әрине, кез келген өнер туындысы сияқты «Дала» да кейбір аудитория тарапынан сыни ескертпелерге тап болды. Кейбір көрермендер кейіпкерлердің ішкі сыры толық ашылуы үшін драмалық диалогтарға қарағанда экшн сахналардың басым болып кеткенін атап өтеді. Фильмдегі кейбір диалогтар тым қарапайым болғандықтан, терең философиялық сұхбаттар аздап жеткіліксіз болғанын ескерктендер бар.
Максим Акбаровтың режиссерлік дебюті ретінде танылған «Дала» фильмі – отандық кинематографиядағы балалық аурулардан арылған, сапалы әрі өзекті туындылардың бірі.Егер сіз отандық прокаттан жеңіл күлкі емес, шынайы оқиғаға негізделген, ой салатын, эстетикалық жағынан эстетикалық ләззат беретін отандық истерн іздесеңіз, бұл фильм көруге әбден лайық. Желідегі жалпы рейтинг пен пікірлер фильмнің өз көрерменін тапқанын және кассалық жағынан да, мазмұны жағынан да сәтті жоба болғанын көрсетеді.
Қазақ аудиториясы үшін қайсысының бәсі биік?
Маркeтингтік жарнама мен кинотеатрдағы кассалық түсім жағынан қарастырсақ, Ноланның есімі мен А-класс жұлдыздардың аты «Одиссеяға» көрерменді көптеп тартары сөзсіз. Алайда халықтың жүрегіне жету, эмоционалды резонанс тудыру және рухани өтімділік тұрғысынан алғанда, қазақ аудиториясы үшін «Дала» (Dala) фильмінің бәсі әлдеқайда биік түсетіндей.
Бөтеннің аңызынан, өз топырағымыздың шындығы артық. «Одиссея» қанша жерден визуалды шедевр болғанымен, ол алыстағы грек мифологиясы. Ал «Даладағы» оқиға ұлтымыздың кешегі күнгі ащы шындығы, өз батырларымыздың төгілген қаны.
Генетикалық код пен жанрлық сәйкестік. Қазақ халқы үшін «Дала», «Ат», «Киік», «Батырлық» ұғымдары – бойға дарыған қасиеттер. Ноланның суық әрі күрделі интеллектуалды монтажы бұқаралық көрерменді шаршатуы мүмкін, ал «Даладағы» ат үстіндегі қуғын мен отаншылдық сарын әр қазақтың жанына жақын.
Салмақты киноға деген шөліркеу. Арзан күлкіге құрылған жеңіл-желпі жобалардан шаршаған қазақ көрермені үшін «Дала» — сапалы, патриоттық әрі терең ой салатын, отбасымен барып көруге болатын ұлттық туынды.
Кристофер Ноланның «Одиссеясы» кинематографияның озық технологиялық үлгісін көріп, тамсану үшін таптырмас туынды.
Ал Максим Акбаровтың «Даласы» бұл өз еліңнің батырларын ұлықтап, ішкі рухыңды көтеру үшін көретін фильм.
Сондықтан жаһандық трендке қарамастан, «Дала» фильмі қазақ аудиториясының жүрегінен орын алып, ел арасында ұзақ сақталатын, халықтық бәсі биік туынды болады деген үміт бар.
Төре СЕЙІТХАН,
ОҚИ ОТЫРЫҢЫЗ:
КИНО тарихындағы ең ҚЫМБАТ 10 туынды
ӘЙЕЛДЕРГЕ БОЛЖАМ: Некеде қандай ЭНЕРГЕТИКАЛЫҚ КҮШіңіз бар?
Әлемдегі ЕҢ ЕРКЕТОТАЙ балалар. АТАҚ пен БАЙЛЫҚтың бала тәрбиесіне әсері
