Қазақстанда креативті индустрияны дамыту - мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі

Қазақстанда креативті индустрияны дамыту соңғы жылдары мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының біріне айналып отыр. Бұл сала тек мәдениет пен өнердің дамуына ғана емес, сонымен қатар экономиканың жаңа драйверіне айналуына мүмкіндік береді. Осыған байланысты елімізде креативті хабтар мен орталықтар желісін кеңейту, сондай-ақ анимациялық жобаларды жүйелі түрде қолдау бағытында нақты қадамдар жасалуда.

Алдымен креативті инфрақұрылымды дамыту мәселесіне тоқталсақ, Қазақстанда шығармашылық экожүйені қалыптастыру үшін хабтар ашу жұмысы қарқынды жүргізілуде. Әсіресе, ірі қалалар мен өңірлік орталықтарда жаңа алаңдар құруға ерекше назар аударылған. Мәселен, Алматы қаласында музыка өнеріне қызығушылығы бар жастарға арналған Medeu Creative Hub орталығын іске қосу жоспарланып отыр. Бұл орталық жас таланттардың шығармашылық әлеуетін дамытуға, кәсіби байланыстар орнатуға және заманауи индустрия талаптарына бейімделуіне мүмкіндік береді.

Сонымен қатар, Алматыда креативті жобаларды жүзеге асыруға арналған DEPO Evolution Park нысанының құрылысы жүргізілуде. Бұл кеңістік түрлі бағыттағы шығармашылық өкілдерін біріктіріп, олардың жобаларын дамытуға арналған әмбебап платформа болмақ. Бұдан бөлек, қалада «креативті квартал» тұжырымдамасы аясында өнер галереялары, сән бюролары мен қолөнершілер базарлары үшін арнайы резиденциялар ашу көзделген. Мұндай бастамалар креативті қауымдастықтың шоғырлануына және жаңа идеялардың пайда болуына ықпал етеді.

Креативті хабтарды дамыту тек ірі қалалармен шектелмейді. Өңірлік деңгейде де ауқымды жоспарлар бар. Биыл елімізде жеті жаңа креативті индустрия орталығын ашу жоспарланып отыр. Ал жалпы стратегиялық жоспарға сәйкес, 2025 жылға дейін хабтар санын тағы сегіз нысанға арттыру көзделген. Бұл өз кезегінде шығармашылық саланың географиясын кеңейтіп, өңірлердегі таланттарды қолдауға жол ашады.

Үкіметтің тапсырмасына сәйкес, ағымдағы жылдың соңына дейін бірқатар облыс орталықтарында креативті хабтар құрылуы тиіс. Олардың қатарында Ақмола, Алматы, Жетісу, Батыс Қазақстан, Жамбыл, Қарағанды, Қостанай және Павлодар облыстары бар. Бұл орталықтар жергілікті креаторлар үшін маңызды платформаға айналып, шығармашылық жобаларды дамытуға қажетті жағдай жасайды.

Аталған хабтардың басты артықшылығы — олар тек жұмыс кеңістігі ғана емес, сонымен қатар идеялар мен инвестициялар тоғысатын орын болмақ. Яғни, бұл алаңдарда шығармашылық өкілдері мен инвесторлар арасында тікелей байланыс орнатылып, жобаларды қаржыландыру мүмкіндіктері кеңейеді. Сонымен қатар, креаторлардың өзара тәжірибе алмасуын жеңілдету және жобаларды цифрландыру мақсатында «e-Creative» бірыңғай реестрін іске қосу жоспарланған. Бұл жүйе саладағы барлық қатысушыларды біріктіріп, ақпарат алмасуды жаңа деңгейге шығарады.

Креативті индустрияның маңызды бағыттарының бірі — анимация саласы. Қазақстанда бұл бағытты дамыту үшін мемлекеттік қолдау тетіктері жүйелі түрде жүзеге асырылып келеді. Анимациялық жобаларды қолдау Мәдениет және ақпарат министрлігіне қарасты Ұлттық киноны қолдау мемлекеттік орталығы арқылы жүргізіледі. Бұл орталық анимациялық фильмдерді іріктеу, қаржыландыру және өндіріске жіберу жұмыстарын үйлестіреді.

Мәселен, 2025 жылы мемлекеттік қолдаудың нәтижесінде төрт жаңа анимациялық жоба — «Команда А», «Бәйтерек туралы аңыз», «Алан туралы аңыз» және «Жібек» — өндіріске жіберілді. Бұл жобалар отандық анимацияның дамуына серпін беріп қана қоймай, ұлттық мәдениетті дәріптеуге де ықпал етеді.

Анимация саласын қолдаудың негізгі тетіктерінің бірі — қаржыландыру жүйесін жетілдіру. Жаңа Бюджет кодексіне сәйкес, ұлттық лотерея операторының тоқсан сайынғы табысының 3 пайызы Креативті индустрияларды дамыту қорына бағытталады. 2025 жылдың шілде айында жұмысын бастайтын бұл қор шығармашылық жобаларды қаржыландыру мен инвестиция тартудың негізгі операторы болады.

Сонымен қатар, қаржылық қолдау шараларының ауқымы кеңейтілген. Оған жобаларды тікелей қаржыландыру, жеке инвесторлармен бірлесіп қаржыландыру, яғни co-financing тетігі, сондай-ақ креативті өнім экспортын қолдау кіреді. Бұдан бөлек, зияткерлік меншікті тіркеу және құқықтық қорғау шығындарын өтеу, халықаралық байқауларға қатысуға қолдау көрсету де қарастырылған.

Салықтық ынталандыру шаралары да маңызды рөл атқарады. Анимация саласын қамтитын креативті индустрияның қырық қызмет түрі арнайы салық режиміне енгізілген. Бұл кәсіпкерлер мен шығармашылық топтар үшін қолайлы жағдай қалыптастырып, олардың белсенділігін арттыруға мүмкіндік береді.

Инфрақұрылымдық және қаржылық емес қолдау бағыттары да назардан тыс қалған жоқ. Креативті хабтар базасында аниматорларға консультациялық, акселерациялық және білім беру қызметтері ұсынылады. Сонымен қатар, жұмыс кеңістіктері мен қажетті жабдықтар жеңілдетілген шарттармен беріледі. Жобаларды маркетингтік және құқықтық сүйемелдеу де жүйелі түрде жүзеге асырылады.

Жалпы алғанда, мемлекет тарапынан көрсетіліп жатқан қолдау шараларының басты мақсаты — отандық анимация саласын жаңа деңгейге көтеру, ұлттық мәдени құндылықтарды кеңінен насихаттау және жас ұрпаққа сапалы контент ұсыну. Бұл бастамалар креативті индустрияны экономиканың бәсекеге қабілетті саласына айналдырып қана қоймай, жаңа жұмыс орындарын ашуға және елдің зияткерлік әлеуетін арттыруға мүмкіндік береді.