​«АҒАШ ЕКСЕ күнә жеңілдейді» деген ырым бар

0
1 400

Ағаш егу НАУҚАНы басталды.


​«АҒАШ ЕКСЕ күнә жеңілдейді» деген ырым бар

фото: 15-ileaud.mektebi.kz

НАУРЫЗ келіп, жер ана бусанып, ағаш егіп, құрылыс бастауға да қолайлы мезгіл туды. Жалпы наурыз айында көктемнің жаршысы секілді мерекелер көбейеді, жеңілдікті сезініп, адамдардың жүзіне шуақ орнап, жан-жануарлардың да жаңарып, түлейтін мезгілі.

Осы кезеңде Ұлыстың ұлы күні Наурыз мерекесі де келіп, ұлттық дәстүрлер орындалып, ұлан-асыр мерекені сезінеміз.

Ағаш егіп, айналаны тазартып, жермен бірге жаңарамыз. Ағаш егуді жылдағы дәстүрге айналдырған ақсақалдарымыз ұрпақтарына үлгі-өнеге көрсетіп, өсиетін айтады.

Үлкендер бізге осындай жол көрсетті, біз де кейінгілерге үлгі көрсетуіміз керек.


Негізі ағаш ексең, күнәң жеңілдейді, сауап жазылады деген сөздерді көп естиміз. Шындығында мұндай аңыздар да кездеседі.

Ертеде бір қандықол қарақшы тәубе еткісі келеді. Ол Шайқы Бұрқы әулиеге келіп:

– Мен қырық жыл бойы қан төктім. Зұлымдықтан басқа іс жасамадым. Енді тәубеме келдім. Не амал жасасам, Құдай күнәмді кешеді?– деп сұрайды. Шайқы Бұрқы:

– Жол шетіне жеміс ағашын ек. Өткен-кеткен жолаушылар саясына демалсын. Жемісін жесін, шөлін қандырсын, – дейді.

фото: inbusiness.kz

Қарақшы жолдың жиегіне көп ағаш егіп, баптайды. Арада бірнеше жыл өткенде ағашы жайқалып, бақшаға айналыпты. Жолаушы демалып, керуен ат шалдыратын шұрайлы жерге айналады. Бір күні Шайқы Бұрқы жолаушылап келе жатып, қарақшының бақшасына кезігеді.

– Бұл кімнің бағы? – деп сұрайды.

– Бақтың иесі жоқ. Жергілікті жұрт «қарақшының бағы» деп атайды. Қарақшының өзі он жыл бұрын дүниеден озыпты, – дейді.

Шайқы әулие бақтың жемісін жеп, сол жерде түнейді. Түсінде баяғы қарақшыны көреді. Ол жұмақтың бақшасында отыр екен. Төбесінен нұр тамшылап тұрады.

Шайқы:

– Ей, Алла, бұл не хикаят? Қарақшының төбесінен нұр не үшін тамшылап тұр? – деп сұрайды.

– Мұның еккен ағашының саясына сан адам келіп демалады. Жемісін жейді. Соның сауабы өзіне ахиретте өшпес азыққа айналды, – дейді. Шайқы Бұрқы ұйқыдан көңілді ояныпты.


Содан бастап ел арасында «ағаш ексең, күнәң жеңілдейді» деп насихат айтыпты.

Ағаш ексе, адамның күнәсі жеңілдейтіні жөнінде тағы бір аңыз бар.


Ертеде бір жігіт түс көреді. Түсінде әкесі шөл далада көлеңке іздеп жүріпті. Күннің ыстығынан табаны күйіп, жанұшыра айқайлайды. Жігіт шошып оянады. Ауыл ішінде жүз жасаған қарияға барып түсін жорытады. Ол:

– Балам, әкеңнің қабіріне ағаш ек. Әкең қабірде ауырлық тартып жатыр. Ағаш күнәсін жеңілдетеді, – деп жориды.

Бала ертесіне әкесінің моласына ағаш егеді. Оны күтіп, баптап өсіріпті. Бір күні тағы да түс көреді. Түсінде әкесі үлкен бір ағаштың көлеңкесінде жатыр екен.

«Мазар басына ағаш ексе, сауабы тіріге де, өліге де тиеді» деген сөз осы аңыздардан үлгі болып жетіпті.

Діни аңыздарда мазарға ағаш отырғызу Кемел деген әулиеден қалған деседі. Ол уағызда:

– Мазар көрсең, ағаш ек.

Бұтаққа бөз байла көп.

Құс қонатын бақ өсіп,

«Һу, һу, һу» деп сайрар ед, – деп насихаттайды екен. Осы аңыз әңгімелерден де, жалпы табиғатқа деген жанашырлық ретінде де ағаш егуге атсалысайық. Балаларды еңбекқорлыққа тәрбиелеу, табиғатты аялау туралы насихатты да көбейте түсу керек.

Дайындаған: Г.Жұмаділдаева,

ERNUR.KZ


Тағы да оқыңыз:


Наурыз - МОЛШЫЛЫҚ АЙЫ

КӨГЕНТҮП салты ҚАЙ КЕЗДЕ орындалады?